ممنوع خروجی چیست و چگونه رفع شود

ممنوع‌ خروجی چیست؟

آزادی در ورود و خروج از مرزها، از حقوق بدیهی انسان و زندگی اجتماعی است. هر کس حق دارد برای خروج از شهر یا کشور، با اختیار و عمل خود اقدام نماید و در این راه با مانعی روبرو نشود. از طرف دیگر طبق اصل قانونی بودن جرم که بیان می‌کند کسی نباید مجازات شود مگر اینکه قانون حکم آن را بدهد؛ نمی‌توان برای کسی حکم ممنوعیت خروج از کشور را صادر کرد مگر اینکه به حکم قانون، این امکان وجود داشته باشد. در این مقاله قرار است در مورد ممنوع‌ خروجی و مراحل و فرایند رفع ممنوع‌ خروجی صحبت کنیم.

به چه کسانی ممنوع ‌الخروج گفته می شود؟

ممنوع‌الخروجی وضعیتی است که شخص به علت‌های مختلف که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت، از نظر قانونی اختیار خروج از مرزهای خاصی از یک حوزه مشخص را ندارد که به طور معمول این مرزها، مرزهای خروجی کشور هستند. یعنی فرد نمی‌تواند از کشور خارج شود و تا هنگامی که این حکم را رفع نکند قادر به خروج نخواهد بود.

دلایل که فرد را ممنوع‌ خروج می‌کند

علت‌های مختلفی وجود دارد که از نظر قانونی فرد را ممنوع‌ خروج می‌کند و به طور کلی به 4 دسته اصلی قابل تقسیم است؛ دلایل قضایی، مالیاتی، کیفری و امور مربوط به اداره دارایی.

• زمانی که فرد در خارج از مرزهای کشور به علت کارهایی مانند سرقت، کلاهبرداری و هرگونه سوءپیشینه، دارای شهرت و اعتبار مثبت نباشد.
• فردی که مطابق با لایحه 1359، زیرمجموعه بدهکاران بانکی به ‌حساب می‌آیند و حق خروج از کشور را ندارند.
• فردی که به اداره مالیات بدهکار است و به همین دلیل توسط دادگاه ممنوع‌ خروج شده باشد.
• فردی که خروج او باعث زیان‌های مالی می‌شود.
• فردی که خروج او به مصلحت جمهوری اسلامی ایران خدشه وارد کند.
• فردی که از نظر کیفری دارای محکومیت است و زمان محکومیت او به پایان نرسیده است.
• مردی که ملزم به پرداخت مهریه است و به خاطر فرار از این مسئولیت قصد خروج دارد.

نکاتی درباره ممنوع‌ خروجی

هر شخص برای اینکه بتواند از مرز کشور خارج شود مدارکی را نیاز دارد، مانند گذرنامه. این گذرنامه مجوز خروج او از کشور به حساب می‌آید. برای صدور حکم ممنوعیت خروج یک شخص، نیازی به تشکیل جلسه رسیدگی نیست و این امکان وجود دارد که فرد دقایقی پیش از سوار شدن به هواپیما، از ممنوع‌ خروج بودن خود اطلاع پیدا کند.

1. طبق ماده 188 قانون آیین دادرسی کیفری کل کشور، در حالتی که جرمی صورت گرفته؛ اما اتهام اثبات نشده باشد بازپرس پرونده می‌تواند وی را ممنوع‌ خروج کنند.
2. طبق ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری کل کشور بند ث، در حالتی که جرم صورت گرفته و متهم به عنوان مجرم شناخته شده باشد، بازپرس پرونده قادر خواهد بود مطابق با جرم صورت گرفته، یک قرار برای نظارت قضایی جهت مشخص کردن مدت زمان ترتیب دهد که در این قرار، یکی از حکم‌ها، حکم ممنوع‌ خروجی است.
3. ماده 292 قانون آیین دادرسی کیفری کل کشور می‌گوید، بر همه مراجع قضایی واجب است که پس از تصمیم‌گیری در خصوص ممنوعیت یک فرد از خروج، حکم و مراحل مربوطه را به اطلاع دادستانی کل کشور برسانند تا به تبع آن، به مراجع ذی‌ربط دیگر نیز ارسال شود.
4. طبق ماده 17 قانون گذرنامه جمهوری اسلامی ایران، دولت می‌تواند برای کسانی که بدهی مالیاتی دارند و یا در خصوص تعهدات ارزی متخلف محسوب می‌شوند، دستور دهد تا از صدور گذرنامه برای ایشان جلوگیری شود.
5. افرادی که به بانک‌های کشور بدهکار هستند، لیست اسامی آنها از جانب بانک مورد نظر به بانک مرکزی ارسال می‌شود. بانک مرکزی ایران این اختیار دارد که درخواست ممنوعیت خروج این افراد را از طریق دادسرای عمومی تهران تنظیم کند.
6. طبق ماده 202 قانون مالیات‌های مستقیم کشور، برای کسانی که به اداره مالیات بدهکار هستند و میزان بدهی آنها بیشتر از 10 میلیون ریال باشد و یا مدیر شخص حقوقی مانند مالیات بر درآمد، ملزم به پرداخت مالیات است اما از این تعهد فرار کرده است، وزارت اقتصاد و دارایی و یا سازمان امور مالیاتی اختیار این را دارد که دستور جلوگیری از خروج ایشان را صادر کند.

افرادی که بدون ارتکاب جرم ممنوع‌ خروج هستند

کسانی که زیر 18 سال سن دارند و افرادی که تحت سرپرستی و قیمومیت کس دیگری هستند، فقط در صورتی اجازه خروج دارند که قیم آنها این اجازه را به صورت کتبی صادر کرده باشد. همچنین زنان شوهرداری که (حتی بالای 18 سال) اگر شوهر ایشان اجازه کتبی برای خروج صادر نکند حق خروج از کشور را ندارند.

موارد استثنا در ممنوع خروجی

مواردی وجود دارد که ممکن است فردی به خاطر دلایلی که در بالا ذکر شد، ممنوع‌ خروج باشد و مراحل رفع آن را هم انجام نداده باشد، پس طبق این حکم حق خروج از کشور را ندارد. اما ممکن است شرایط استثنایی به وجود آید که به فرد اجازه خروج دهد.

به طور مثال فرد ممنوع‌ خروج به یک بیماری صعب‌العلاج مبتلا باشد و استعلام‌های موجود ثابت می‌کند که این بیماری در داخل کشور قابل معالجه نیست؛ در نتیجه به او اجازه خروج داده می‌شود. مجوز سفر استعلاجی برای موارد اضطراری، موقتی است و از طرف دادگاه صادر خواهد شد. همچنین سفرهای زیارتی یا مالی برای رفع بدهی نیز از این دست موارد است.

```